2026 වසරේ කායික විද්‍යාව හෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව සඳහා වන නොබෙල් ත්‍යාගය දෘෂ්ටිජාන විද්‍යාව (Optogenetics) ක්ෂේත්‍රයේ සිදුකළ පෙරළිකාර සොයාගැනීම් වෙනුවෙන් විද්‍යාඥයින් තිදෙනෙකු වෙත පිරිනමා ඇත. කාල් ඩිසෙරොත්, පීටර් හෙගෙමන් සහ ජෝර්ජ් නාගල් යන මහත්වරුන් මෙම ගෞරවනීය සම්මානය සඳහා තෝරාගෙන තිබේ.
මොළයේ අභ්‍යන්තර ක්‍රියාකාරිත්වය සහ ස්නායු සෛලවල හැසිරීම් රටා අවබෝධ කර ගැනීමට මෙම නව තාක්ෂණය මහත් පිටුවහලක් වී ඇත. විශේෂයෙන්ම ආලෝකය භාවිතයෙන් මොළයේ නිශ්චිත ස්නායු සෛල පාලනය කිරීමට සහ ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වය සිතියම්ගත කිරීමට මෙමගින් විද්‍යාඥයින්ට අවස්ථාව උදාවී තිබේ.
මෙම පර්යේෂණයේදී ජර්මානු විද්‍යාඥයින් වන පීටර් හෙගෙමන් සහ ජෝර්ජ් නාගල් විසින් ඇල්ගීවල අන්තර්ගත ආලෝකයට සංවේදී ප්‍රෝටීනයක් වන ‘චැනල්රොඩොප්සින්’ හඳුනා ගත්හ. පසුව ඇමරිකානු විද්‍යාඥ කාල් ඩිසෙරොත් විසින් එම ප්‍රෝටීනය භාවිත කරමින් ස්නායු සෛල ආලෝකය මගින් පාලනය කළ හැකි ක්‍රමවේදයක් දියුණු කරන ලදී.
නොබෙල් ත්‍යාග කමිටුව පෙන්වා දෙන්නේ මෙම සොයාගැනීම ස්නායු විද්‍යාවේ නව යුගයක ආරම්භය සනිටුහන් කරන බවයි. මතකයන්, හැඟීම් සහ හැසිරීම් රටා පාලනය කරන ස්නායු පරිපථ අධ්‍යයනය කිරීමට මෙන්ම මානසික ආබාධ පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට මෙම තාක්ෂණය අතිශය වැදගත් වේ.
මෙම පර්යේෂණ ක්ෂේත්‍රය මොළය සහ ස්නායු පද්ධතිය පිළිබඳ විද්‍යාඥයින්ගේ සාම්ප්‍රදායික දැක්ම මූලික වශයෙන් වෙනස් කිරීමට සමත් වී ඇති බව ක්ලැරිවේට් හි විද්‍යාත්මක තොරතුරු ආයතනය සඳහන් කරයි.
